Telekom Taahhüdünde Cezai Bedelin Denetimi

Hazırlanmasında görev aldığım bu heyet raporu, sermaye piyasası dosyalarından farklı ama en az onlar kadar öğretici bir alandandı: bir nakliye şirketi ile bir GSM operatörü arasındaki kurumsal hat taahhüdü uyuşmazlığı. Şirket, altı hat ve bir akıllı telefonu kapsayan, "aylık 400 TL dolayında fatura" vaadiyle sunulan kampanyaya girmiş; faturalar beklenenin iki katına yaklaşınca hatların çoğunu cayma bedeli ödeyerek kapatmıştı. Operatörün son faturaya yığdığı ceza ve bedellere karşı açılan menfi tespit davasında dosya, kök rapor ve üç ek rapordan sonra dördüncü kez bilirkişiye geldi — bu kez eksik faturalar tamamlanmış olarak.

"Aylık 400" Ne Demek?

Uyuşmazlığın anahtarı, taahhüdün nasıl okunacağıydı. Önceki raporların ortaya koyduğu üzere sözleşme, her ay sabit 400 TL fatura değil, hatların faturalarının üç aylık ortalamasının 400 TL tutarında olmasını arıyor; ortalama altta kalırsa farkın yansıtılmasını öngörüyordu. Dördüncü raporda bu formül, nihayet dosyaya giren fatura serisine uygulandı: operatörün kontrol ettiği üç dönemin ortalaması 255 TL dolayındaydı; 400'den fark 145 TL, üç ayla çarpımı 434 TL ediyordu. Oysa faturaya yansıtılan taahhüt cezası 1.007 TL'ydi — sözleşmenin kendi formülüne göre 607 TL fazla. Ceza kesme hakkı yerindeydi; kesilen tutar değildi.

Dayanaksız Kalemler ve Altının Fiyatı

Son faturanın kalemleri tek tek elendi. "Tek yönlü kapanan hat açılışı" adı altındaki 14 TL ile "cihaz promosyon cezası" adındaki 60 TL'nin sözleşmede hiçbir karşılığı bulunamadı. Cihazın kalan taksitlerinin topluca faturalanması ise sözleşmeye uygundu. En ilginç kalem, taahhüt karşılığı verilen 21 gram altın promosyonunun geri istenmesiydi: taahhüt bozulduğuna göre iade talebi ilkece yerindeydi; ama faturadaki 2.722 TL'lik bedel, fatura tarihindeki piyasa verileriyle örtüşmüyordu — 18 ayar kapanış fiyatıyla hesap 2.518 TL, referans gram fiyatıyla 3.276 TL veriyordu. Bedelin hangi fiyattan, hangi ayardan kurulduğu dosyadan çıkarılamadı ve uyumsuzluk mahkemenin takdirine sunuldu. Cayma bedellerinde ise denetim duvara çarptı: taahhüt bozulduğunda uygulanacak ücret tarifesi dosyada yoktu; tarifesiz cayma hesabı denetlenemez, tespiti raporda açıkça yazıldı.

Ders

Dosyanın dersi taahhütlü kampanyaların iki tarafına da seslenir. Abone için: "aylık şu kadar" cümlesinin sözleşmedeki matematiği — sabit mi, ortalama mı, hangi dönemle — imzadan önce okunmalıdır; tacir abonenin basiret yükümlülüğü, sonradan "bilmiyordum" savunmasını zayıflatır. Operatör için: ceza ancak sözleşmenin formülü kadar kesilebilir; formülü aşan her lira, adı ne olursa olsun, denetimde geri döner — ve promosyonun parasal karşılığı, faturaya değil piyasaya bakılarak ispatlanır.